Język / Language

Pojazdy konne

Poniższy Słownik nie jest opracowaniem naukowym i nie ma charakteru komercyjnego. Powstał z zamiłowania autora do powozów i zaprzęgów. Tworząc słownik miałem świadomość regionalnych różnic terminologicznych dotyczących pojazdów zaprzęgowych wynikających z obszarów na których powstawały pojazdy. Niektóre konstrukcje, rzadko spotykane w Polsce nie doczekały się nazw polskich, a inne charakterystyczne dla terenów obecnej Polski nie mają odpowiedników w terminologii zachodniej, np. wolant. Kolebką nazewnictwa związanego z powozami w Europie kontynentalnej była Francja oraz Anglia. Stolice takie jak Wiedeń, Warszawa, Berlin, Petersburg wzorowały się na rodzajach, typach pojazdów i nazewnictwie głównie francuskim.

 

Od około 1800 roku rysownicy – projektanci publikowali w specjalistycznych czasopismach plany powozów, wykorzystywane później przez wytwórców w produkcji. Utrwaliło to nazewnictwo rodzajów pojazdów, warto przy tym zwrócić uwagę, że o zaklasyfikowaniu do rodzaju decydowało głównie nadwozie. I tak zostało przyjęte, że główne rodzaje powozów to:

  • Berlina - zamknięte nadwozie z dwoma siedzeniami naprzeciwko siebie (vis a vis)
  • Coupe - zamknięte nadwozie z jedną ławką (obcięta Berlina)
  • Landauer, lando - nadwozie Berliny z otwieranym na dwie strony dachem
  • Cabriolet - otwarte nadwozie w formie muszli z jednym siedzeniem
  • Dogkart - otwarte kanciaste nadwozie z umieszczoną pod siedzeniem skrzynią na psy
  • Break - wysoki, ciężki kozioł, bez dachu i do tego doczepiona z tyłu długa skrzynia

Każdy rodzaj pojazdu dzielił się na typy, np. coupe ½ lub ¾. W poszczególnych typach można rozróżnić wielorakie formy, np. kanciastą, zaokrągloną. Systematyka zaproponowana przez Andresa Furgera przedstawia się następująco:

Ambonka

Dodane przez: Tadeusz Kołacz
AMBONKA - (staropol.) wózek dwukołowy o wysokiej skrzyni

Ambulans pocztowy

Dodane przez: Tadeusz Kołacz
AMBULANS POCZTOWY – patrz FURGON POCZTOWY - najczęściej resorowany pojazd o nadwoziu w formie zamkniętego pudła, czasem z bokami z brezentu, początkowo służący do przewozu przesyłek między miastami, a w XX wieku do rozwożenia paczek w miastach.

Amerykan

Dodane przez: Tadeusz Kołacz
AMERYKAN - (pol.) czterokołowy, lekki pojazd bez budy o kanciastych kształtach, najczęściej z wachlarzem przednim ( fordeklem) nad przednią osią.  

Barouche

Dodane przez: Tadeusz Kołacz
BAROUCHE - (ang.) calèche z kozłem stangreckim, szczególnie popularna w pierwszej połowie XIX w., początkowo pojazd reprezentacyjny, po czym rozpowszechnił się wśród arystokracji jako pojazd rodzinny.

Basket

Dodane przez: Tadeusz Kołacz
BASQUET, BASKET - (ang.) letni powóz koszykowy

Bastarda

Dodane przez: Tadeusz Kołacz
BASTARDA, BASZTARDA - (fr.) kareta dwuosobowa, to samo co diligence lub coupé

Bałaguła

Dodane przez: Tadeusz Kołacz
  BAŁAGUŁA - tym mianem określano niegdyś żydowską, długą furę do przewozu ludzi oraz towarów. Zwykle była ona otwarta, czasem tylko zadaszona brezentem, z szeregiem siedzisk. Pojazd to był bardzo powolny, ale za to  tani. Dlatego utarło się  nazywać dawniej "bałagułą" nie tylko furmana lub właściciela fury, ale każdego...

Berlina

Dodane przez: Tadeusz Kołacz
BERLINA – luksusowy pojazd podróżny karety o konstrukcji rozworowej  o nadwoziu krytym i przeszklonym z dwoma podwójnymi siedzeniami naprzeciwko siebie. W XIX w nazwa określająca karetę zawieszoną na pasach pomiędzy dwoma drągami.  

Biedka

Dodane przez: Tadeusz Kołacz
BIEDKA (pol.) prosty wózek dwukołowy, jednokonny używany przez uboższą ludność, wojsko i czasami pocztę. W Polsce w okresie międzywojennym używany do zaopatrzenia, transportu amunicji, sprzętu łączności  

Brek

Dodane przez: Tadeusz Kołacz
BREK, BRAEK (ang.) typ wielokonnego, czterokołowego, odkrytego pojazdu z ławkami umieszczonymi wzdłuż, czasem w poprzek pojazdu. Charakterystyczny dla breka jest duży, wysoko umieszczony nad przednią osią kozioł i doczepiona do niego solidna, także wysoka skrzynia.  Używany w charakterze sportowym lub spacerowym w stylu...
Agencja interaktywna ThirtyFingers