Język / Language

Tradycja Powożenia

opracował Tadeusz Kołacz
 
    Tradycyjne Powożenie
Przez stulecia koń kroczący przed pojazdem stanowił nie tylko siłę roboczą we wszystkich dziedzinach życia: rolnictwie, handlu, wojsku, transporcie osobowym i przemyśle, lecz był środkiem do zaprezentowania statusu społecznego swojego właściciela. Legendarne są do dzisiaj korsa, czyli niedzielne przedpołudniowe przejażdżki arystokracji alejami dużych miast, podczas których można było zaprezentować się w najlepszych strojach i ekwipażach, zerknąć na „konkurencję”, a gawiedź miała okazję do podziwiania szlachetnie urodzonych i ...plotkowania. Ziemianie imponowali rasowymi zaprzęgami, a zamożniejsi rolnicy dumnie prezentowali swoje konie podczas niedzielnej jazdy do kościoła. Złote czasy  powożenia to lata 1880 – 1910 i na ówcześnie ustalonych wzorcach opierają się  organizatorzy dzisiejszych Konkursów Tradycyjnego Powożenia, starając się przywrócić piękno, harmonię i elegancję tej dziedziny sportu.
 
                                                                         
                                                                         Jan Rosen "Konkurs Pojazdów Konnych" Warszawa 1881
 
Dla uzyskania harmonijnie zestawionej całości nie wystarczy nawet z pietyzmem i zrozumieniem detalu odrestaurowany historyczny pojazd (lub replika), ale powożący i jadący powinni swoim strojem i każdym elementem pasować do typu, charakteru, kolorystyki pojazdu. Także konie i uprzęże powinny harmonizować z całością ekwipażu, jako że w konkursie wszystkie elementy łącznie mają znaczenie przy ocenie komisji
                                                                  
Strój pana (właściciela).
 
Konkurs nie jest imprezą przebierańców, lecz osób ubranych stylowo, stosownie do okresu z którego pochodzi powóz. Powożący sportowym pojazdem konnym powinien swój strój oprzeć na wzorach tradycyjnych ubiorów sportowych. Jeśli wyrusza na spacer po parku lub planuje pojechać na trasy wyścigowe, powożący jest odpowiednio ubrany nosząc ciemny "Morningcoat" (ubranie dzienne). Do tego należy włożyć kamizelkę i spodnie " Stresemann". Uzupełnienie tego stroju stanowi plastron lub krawat (przed rokiem 1890 plastron, później raczej krawat). Więcej na tema stroju formalnego: http://formalstyle.blogspot.com/2012/08/stroj-formal.html
 
                                             
 
                  Najbardziej nadające się do tego stroju nakrycie głowy stanowi nieco wyższy, czarny lub szary cylinder.
 
                                           
 
 
W lecie do eleganckiej całości pasuje kapelusz słomiany tzw. canotier, (zwany też piłą tarczową) i oczywiście lekkie ubranie letnie.
Jeśli mężczyzna ma na sobie ubranie bardziej swobodne, wówczas wypada nosić do niego kapelusz panamski.
 
   
                                                                                                    
                          Canotier                                                                                   Fedora                                                                        Panama
 
Powożąc np. dog-cartem, powozem myśliwskim lub też wagonetką odpowiednia jest marynarka tweedowa, stosownie dobrana kamizelka i spodnie. Jako nakrycie głowy zaleca się melonik lub  czapkę typu kaszkiet. Pojazdy w kolorze naturalnego drewna dobrze komponują się ze strojami w kolorach jesieni
 
                                      
 
Powożący pan lub pani ( właściciele) powinni nakryć  kolana derką, by nie pobrudzić ubrania lejcami.W lecie kocyk ten nie powinien być za długi, ani zbyt gruby.
 
Strój Damy
Dama powożąca sportowym pojazdem powinna kierować się przy wyborze stroju kodem obowiązującym "sportslady". Szczególnie nadają się tu wysoko zapinane kostiumy w stonowanych kolorach, które wyglądają bardzo kobieco. Ponieważ dama siedzi dość wysoko i nie wypada jej pokazywać zbyt dużo nogi, spódnica nie powinna być za krótka. Jako nakrycie głowy nadaje się mały, figlarny kapelusik ozdobiony małymi wstążkami lub piórami.
Duże kapelusze ograniczają pole widzenia i mogą być łatwo porwane przez wiatr.
    
                                             
 
                       
 
Strój stangreta ( zatrudnionego)
Światowe rozpowszechnienie angielskiej liberii ( livree) jest bez wątpienia zasługą jej gustownej i wytwornej prostoty.
Górna część tego stroju uszyta powinna być z czarnego lub granatowego sukna. Jedyne ozdoby to aksamitny kołnierz, metalowe guziki ( 6 z przodu, 4 z tyłu) oraz kieszenie zaopatrzone w patki. Pod spodem stangret nosi kamizelkę w pionowe pasy w kolorach herbowych, a pod kamizelkę białą koszulę z wysoką stójką otoczoną śnieżnobiałym plastronem. Do tego białe skórzane spodnie, które można ew. zastąpić białymi bryczesami bez naszywek na kolanach.
 
                                                                                                             
 
                
Strój uzupełniają wysokie buty jeździeckie z mankietami w kolorze brązu lub koniaku. Buty te powinny być, o ile to możliwe, nieco niższe niż normalne buty do jazdy konnej. Na głowie cylinder, który także powinien być nieco niższy niż normalny czarny cylinder (nie składany Chapeau claque). Rękawiczki brązowe, optymalnie w kolorze mankietów butów.
Pracownicy stadnin lub służb mundurowych mogą powozić w uniformie.
 
Strój grooma
 
Strój grooma różni się tylko niewiele od stroju stangreta. Górna część ubioru jest nieco krótsza (o szerokość dłoni), gdyż groom musi być gotowy do zeskoczenia z pojazdu. Boczne kieszenie nie posiadają patek, na przodzie jest o jeden guzik mniej niz u stangreta, a na plecach poniżej talii znajdują się po każdej stronie dwóch rozcięć trzy guziki, do tego białe jeździeckie spodnie, czarne buty z brązowymi wyłogami. Plastron - biały szal na szyi, podobny do noszonego przez panie przy ujeżdżeniu
Dopuszczalny jest także strój jeździecki, czarny cylinder, czarne buty z brązowymi wyłogami
 
                                                             
 
Strój włościański
składa się z wysoko zapinanego żakietu, odpowiedniej kamizelki, długich spodni lub spodni jeździeckich, kamaszy skórzanych. Stosowne są guziki rogowe.
Żakiet wykonany często z szarej tkaniny lub co wygląda ładniej, ze sztruksu albo tkaniny "covert coat" w kolorze pieprzu. Do tego kaszkiet, brązowy lub czarny melonik, ewentualnie niższy cylinder lub kapelusz Fedora.
Taki ubiór pasuje szczególnie do wszystkich pojazdów typu dogcart w kolorze naturalnego drewna, polowca typu " Achenbach" i wagonetki.
 
         
Powóz i styl zaprzęgu
Lista  wybranych pojazdów i zaprzęgów
Gig
Gig jest jednokonnym, dwukołowym pojazdem z miejscem dla dwóch osób. Wcześniej gig był pojazdem rodzinnym, lekarskim lub do wyjazdów towarzyskich. Gig występuje w różnych odmianach:
Lawton-Gig /Liverpool-Gig
Lawton-Gig i Liverpool-Gig są bardzo podobne. Obydwa bardzo eleganckie i dobrze resorowane.
Stanhope-Gig
Cechuje się przez dodatkowy podest na stopy.
Murrietta-Gig
Wyróżnikiem Murrietta-Gig jest składany dach.
Tilbury-Gig
Przy Tilbury-Gig gibt znajdują się pionowe szyny, które podpierają z tyłu karoserię
Cocking Cart
Cocking Cart jest dwukołowym Gigiem, ciągniętym przez dwa w tandemie konie. Wcześniej Cocking Cart był wykorzystywany najczęściej do transportu kogutów używanych w walkach, stąd nazwa (ang. cock = kogut).
Dog Cart
Dog Cart jest pojazdem bardziej sportowym niż gig. Jest wiele odmian Dog Cartów.
Ralli Car
Jest czterokołową, czteroosobową wersją Dog Cartu z miejscami na bagaż pod siedzeniem.
Irladzki Jaunting Car (tradycyjny)
Pasażerowie siedzą w dwuosobowym Irlandzkim Jaunting Car bokiem do kierunku jazdy twarzą na zewnątrz.
Gouverness-Cart, guwernerka, tonneau
Guwernerka jest lekkim, niskim, dwukołowym pojazdem zaprzężonym w jednego konia lub pony. W guwernerce są 4 miejsca, jadący siedzą bokiem do kierunku jazdy, twarzą do siebie. Wejście tyłem.
Faeton (Phaeton)
Wśród faetonów istnieje wiele modeli, np.: 
Spider-Phaeton - który powstał w Ameryce, w zaprzęgu dwukonnym wykorzystywany był do wyjazdów po mieście i do parków.
Breki
Breki są czterokołowymi, rodzinnymi pojazdami z miejscami dla nawet 6 osób oraz psów.
Skeleton Brek
Skeleton Brek był dawniej używany do zajeżdżania młodych koni.
Wagonette ( wagonetka)
Wagonetka służyła dawniej to wożenia towarów i pasażerów. Zaprzęgane mogą być w jednego konia, dwa w szydło lub cztery konie..
Barouche
Barouche jest luksusowym pojazdem dawniej wykorzystywanym do wyjazdów spacerowych, zaprzęganym w dwa bardzo szlachetne konie
Zaprzęgi w stylu angielskim

Lista zaprzęgów w stylu angielskim, powożonych przez właściciela ( nie zatrudnionego stangreta)
Buggy
Powóz czterokołowy, jednokonny.
Buggy dwukołowe
Zaprzęg jednokonny lub tandem
Dogcart
Pojazd dwukołowy w zaprzęgu jednokonnym lub tandemie
Tilbury
Pojazd dwukołowy w zaprzęgu jednokonnym lub tandemie
Kabriolet
Duży pojazd dwukołowy ze składaną skórzaną budą w zaprzęgu jednokonnym
Tandem Cart
Pojazd dwukołowy w  tandemie
Duc
Pojazd czterokołowy w zaprzęgu dwu lub czterokonnym
Damski-Faeton
Pojazd czterokołowy w zaprzęgu dwu lub czterokonnym
Spider-Faeton
Pojazd czterokołowy w zaprzęgu dwu lub czterokonnym   
Stanhope Faeton
Pojazd czterokołowy w zaprzęgu dwu lub czterokonnym
Demi Mail Phaeton
Zwrotny pojazd czterokołowy używany do jazdy spacerowej w    zaprzęgu dwukonnym
Mail Phaeton
Pojazd czterokołowy w zaprzęgu dwu lub czterokonnym
Break
Pojazd czterokołowy w zaprzęgu dwu lub czterokonnym
Char-à-Bancs
Pojazd czterokołowy w zaprzęgu czterokonnym
Park Coach
Pojazd czterokołowy w zaprzęgu dwu lub czterokonny
 
Lista pojazdów ( styl angielski), powożonych przez zatrudnionego stangreta, nie przez właściciela
Wiktoria, milord
Pojazd czterokołowy, jedno lub dwukonny
Wolant,  który jest de facto milordem bez dachu, dopuszczalna też uprząż szorowa
Coupé
Pojazd czterokołowy, jedno lub dwukonny
Coupé D'orsay
Pojazd czterokołowy, jedno lub dwukonny
Landauer
Pojazd czterokołowy, dwukonny
Omnibus
Pojazd czterokołowy w zaprzęgu dwu lub czterokonny
Zaprzęgi w stylu węgierskim
Juckerwagen
Jucker z dachem lub bez, czterokołowy (Sandschneider)
w zaprzęgu dwu lub czterokołowym
Esterházywagen
Czterokołowy pojazd w zaprzęgu dwu, cztero, pięcio lub siedmiokonnym
 
Lista zaprzęgów w stylu wiejskim (uprząż szorowa)
 
Polowiec, wagonetka
Czterokołowy w zaprzęgu dwu lub czterokonnym
Bryczka polska
Czterokołowa, jedno lub dwukonna
Guwernerka/ tonneau
Dwukołowa, jednokonna
Czterokołowy Dogcart
Dwu lub czterokonny
Landaulet
Czterokołowy zaprzęg jedno lub dwukonny
Vis-à-vis
Czterokołowy, zaprzęg dwukonny
Vis-à-vis
Czterokołowy, zaprzęg dwukonny
Stanhope faeton bez dachu
Czterokołowy, zaprzęg dwukonny
Polowiec  Achenbach
Czterokołowy, zaprzęg dwu lub czterokonny
 
                                                                                                             
  
 
        
                                                                                                
 
 
Agencja interaktywna ThirtyFingers